Από την απαρχή του ανθρώπου ο συσχετισμός της ζωής και της επιβίωσης είχε να κάνει με τη γνώση των λειτουργιών της φύσης και φυσικά με τη απτή επαφή του ανθρώπου με τα άλλα όντα από τα οποία περιτριγυριζόταν.
Οι πολεμικές τέχνες προϋπήρχαν από τότε σε πρώιμη μορφή στο ένστικτο του ανθρώπου και είχαν να κάνουν για την ανάγκη του για τροφή, αλλά και για προστασία από κάθε τι απειλούσε την επιβίωσή του. Έτσι το πρώτο εργαλείο του ανθρώπου, η πέτρα, ήταν και το πρώτο όπλο του.
Με την εξέλιξη του σε homo sapiens, δηλαδή σε σοφό άνθρωπο, οι πολεμικές τέχνες, άρχισαν να έχουν και έναν ακόμα λόγο ύπαρξης και αυτός ήταν η άκρατη θέληση για ελευθερία.
Ο homo sapiens, μέσα από οργανωμένες ομάδες σε μικρές κοινωνίες, άρχισε να έχει εξουσιαστικές τάσεις προς άλλες ομάδες – κοινωνίες, πιο αδύνατες και έτσι έγινε επιτακτική η ανάγκη για τη δημιουργία εξειδικευμένων πολεμιστών οι οποίοι θα ειδικεύονταν στις πολεμικές τεχνικές, ένοπλες είτε άοπλες. Η τάξη των πολεμιστών έγινε γρήγορα η άρχουσα τάξη των κοινωνιών και απέκτησε τεράστια αναγνωσιμότητα από τους υπόλοιπους ανθρώπους.
Οι πολεμιστές μέσα από την παιδεία τους, είχαν σαν πρώτο μέλημα στην καθημερινότητά τους την εκγύμναση και την εξάσκησή τους πάνω στη μάχη και έτσι ανέπτυξαν και έδωσαν συγκεκριμένη μορφή στις πολεμικές μαχητικές τεχνικές. Αποκτούσαν γνώσεις ιατρικής (κινησιολογίας, ανατομίας) όπως και θεωρητικών και πρακτικών τεχνών (φιλοσοφία, μουσική κ.α.).
Χείρωνα του κενταύρου, που δίδαξε στον Αχιλλέα τα όπλα, το κυνήγι και τη λύρα, ακόμα και την ιατρική. Ακόμα και στην απόλυτα στρατιωτική κοινωνία της Σπάρτης, όλοι οι πολεμιστές ήξεραν να παίζουν κάποιο μουσικό όργανο.
Η διαρκής εξάσκηση ενός νέου πολεμιστή είχε σα στόχο την τελειότητα αφού το «αιεν αριστεύειν» αποτελούσε τον κυριότερο λόγο ύπαρξής του. Έτσι οι μεγάλες εκπολιτισμένες κοινωνίες ξεκίνησαν την διοργάνωση αγώνων. Τέτοιες κοινωνίες ήταν αυτές του Ελλαδικού χώρου.
Οι πόλεις – κράτη γέννησαν την ιδέα του αγωνιστικού πνεύματος του αθλητισμού και του «ευ αγωνίζεσθε». Τα Ομηρικά Έπη εξυμνούν και υποδεικνύουν την Ελληνική παιδεία σαν πηγή διδαχής προς τις νέες γενιές των Ελλήνων που θα ακολουθήσουν.
Ο Πλάτων αναφέρει στην «Πολιτεία» του «Όμηρος την Ελλάδα πεπαίδευκε» και ο Νικήρατος, ένα πρόσωπο του συμποσίου του Ξενοφώντος, θα πει «ο πατέρας μου επειδή επιθυμούσε να γίνω ολοκληρωμένος άνθρωπος (ανήρ αγαθός) με υποχρέωσε να αποστηθίσω τον Όμηρο, γι’ αυτό και μπορώ να απαγγέλω όλη την Ιλιάδα και την Οδύσσεια από έξω».
Η αρχαία παιδεία απέβλεπε στο ιδεώδες του καλού και αγαθού ανδρός. Ο αγαθός ανήρ είναι η ηθική όψη της αρχαίας παιδείας και ο καλός είναι η τεχνική πλευρά, η παιδεία που θα οδηγούσε στην τελειότητα. Γνώση, τέχνη και αθλητισμός είναι τα τρία βασικά στοιχειά της παιδείας των αρχαίων Ελλήνων.
Ο λόγος για τον οποίο οι αγώνες ξεκίνησαν ήταν διάφορα γεγονότα όπως κάποια νίκη σε μια μάχη ή για την ανάμνηση ενός πολεμιστή που έπεσε υπερασπιζόμενος τον τόπο του ή με νεκρικούς αγώνες που τιμούσαν κάποιον ήρωα. Αργότερα συνδέθηκαν και άλλοι λόγοι όπως τελετές βλαστήσεως, ή αγροτικές λατρείες η την λατρεία κάποιοι θεού.
Για να φανεί καλύτερα αυτή η αλλαγή θα αναφέρω ότι στην Ολυμπία αρχικά οι Πισάτες τιμούσαν τον Πέλοπα, τον οποίο οι μύθοι θεωρούν ως ιδρυτή των αγώνων, αργότερα όμως θα επικρατήσουν οι Ηλείοι και θα επιβάλουν την λατρεία του Ολύμπιου Διός.
Το αγωνιστικό πνεύμα είναι το χαρακτηριστικό γνώρισμα του ρωμαλέου πολεμικού λαού των Αχαιών και εκδηλώνεται στην καθημερινή ζωή και στην διασκέδαση, στις ώρες της σχολής των στρατιωτών του Αχιλλέως καθώς και σε έκτακτα περιστατικά, ευχάριστα ή δυσάρεστα, όπως η φιλοξενία ενός ξένου ή ο θάνατος ενός ήρωα. Την αρχαιότερη περιγραφή αγώνων την συναντάμε στην Ιλιάδα, στην πεδιάδα της Τροίας «στα άθλα επί Πατρόκλω», τους νεκρικούς αγώνες προς τιμή του Πατρόκλου που διοργάνωσε ο Αχιλλέας. Στους αγώνες αυτούς συμμετείχαν όλοι οι Έλληνες στρατιώτες και αξιωματικοί και τα αγωνίσματα που διεξήχθησαν κατά σειρά ήταν: αρματοδρομία, πυγμή, πάλη, δρόμος, οπλομαχία, δίσκος, σκοποβολή με τόξο και ακόντιο. Παρατηρούμε ότι οι αγώνες είχαν άμεση σχέση με την ετοιμότητα και την ικανότητα ενός πολεμιστή σε μια μάχη. Από το πόσο γρήγορος θα είναι, πόσο μακριά θα πετάξει το ακόντιο και φυσικά πόσο καλά θα μπορεί να μάχεται με ένοπλο ή άοπλο σώμα.
Βλέπουμε λοιπόν ότι πολεμικές τέχνες ήταν ο προπομπός και η βάση της ιδέας των αγώνων και κατ’ επέκταση του αθλητισμού και του Ολυμπισμού.
Οι πολεμικές τέχνες είναι απαράλλαχτες όσο αναφορά την κινητική τους από την περασμένη εποχή του χαλκού, έως σήμερα διότι το ανθρώπινο σώμα και η δυνατότητα νόησης του εγκεφάλου δεν έχει αλλάξει σχεδόν καθόλου.
Ο εκπολιτισμός του ανθρώπου είχε σαν αποτέλεσμα, η ανάγκη της δημιουργίας του τέλειου πολεμιστή, απλά να μετουσιωθεί σε δημιουργία του τέλειου πολίτη κατά τον Πλάτωνα.
Ο εξευγενισμός του ανθρώπου μέσα στις περιόδους της ειρήνης του έδωσε τη δυνατότητα να εξασκεί τις πολεμικές τέχνες για να επικοινωνεί καλύτερα με το συνάνθρωπό του και να ανυψώνει την σωματική και ψυχική του υγεία και όχι απλά για να σκοτώνει.
Έδωσε την δυνατότητα στον άνθρωπο να υπερασπίζεται το ιερό δικαίωμα της ελευθερίας και φυσικά του έδωσε τη δυνατότητα να υπερασπίζεται το ιερό δικαίωμα της αυτοάμυνας, μέσα από τη γνώση της καταστροφής και της δημιουργίας, γιατί μέσα από τον πόλεμο αναγνωρίζεις την σπουδαιότητα της ειρήνης.
Θωμάς Σταυριανίδης
4ο Dan Καράτε