Η ενασχόληση με κάθε είδους σπορ αποτελεί από μόνη της τη λύση σε δυσεπίλυτα προβλήματα ψυχικής και σωματικής υγείας. Χρησιμοποιείται στις αρχικές «μορφές» της ιατρικής και ευτυχώς, και στις πιο μοντέρνες σαν το μέσο για την πρόληψη, τον «έλεγχο» και την πιθανή τελική θεραπεία σειράς ασθενειών συμπτωμάτων από το καρδιαγγειακό, το μυοσκελετικό και τα υπόλοιπα συστήματα. Χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει και κατ’ επέκταση σε αντίθετα αποτελέσματα: τραυματισμούς, ασθένειες.
Αν αναζητήσει κανείς το «ιδανικό» άθλημα για την επίτευξη των στόχων της ψυχικής και σωματικής ευεξίας θα χαθεί από την ποικιλία που αυτά εμφανίζουν σε αριθμό και χαρακτηριστικά. Οι βασικές αρχές της βελτίωσης της ελαστικότητας των μυών και της και κινητικότητας των αρθρώσεων, της μυϊκής ενδυνάμωσης, της βελτίωσης της γενικής και ειδικής αντοχής και της συνέργειας συντονισμού των κινήσεων εξυπηρετούνται ικανοποιητικά από σημαντικό αριθμό αθλημάτων και έτσι το «ιδανικό» κρίνεται εξατομικευμένα: τι ταιριάζει στον καθένα μας.
Η διαφορά ίσως του καράτε από άλλα αθλήματα δυτικού τύπου και φιλοσοφίας, έγκειται στον «πνευματικό χαρακτήρα» του πρώτου με την έννοια της καλλιέργειας πνευματικών χαρακτηριστικών που παράλληλα με την άσκηση του σώματος γυμνάζονται. Η προπόνηση του πνεύματος δεν χαρακτηρίζει συνήθως την πρακτική των περισσότερων μορφών άσκησης, ενώ αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του καράτε και μέσω αυτής ίσως τελικά μα διαφοροποιείται.
Συνολικά πάντως οι ευεργετικές επιδράσεις του καράτε (αλλά και άλλων αθλημάτων) ομαδοποιούνται σε έξι κατηγορίες:
Βελτίωση σωματικής υγείας
Βελτίωση ψυχικής υγείας
Βελτίωση αποδοτικότητας στην εργασία και την καθημερινότητα
Εκμάθηση τεχνικών αυτοάμυνας
Βελτίωση της αυτοεκτίμησης και του αυτοσεβασμού
Κοινωνικοποίηση
Βελτίωση σωματικής υγείας
Η τακτική σωματική άσκηση έχει στοιχειοθετημένα θετικές επιδράσεις στην συνολική σωματική υγεία σε όλα τα οργανικά συστήματα μέσω της βελτίωσης της αερόβιας και αναερόβιας ικανότητας, της ευκαμψίας και της ελαστικότητας, της μυϊκής ισχύος, του ελέγχου βάρους και της αρτηριακής πίεσης (ανάλογα με τη μορφή της άσκησης) και των πλείστων άλλων στο ορμονικό προφίλ, το πεπτικό και ουροποιητικό σύστημα κλπ. Πρακτικά, δρα ευεργετικά όταν γίνεται μελετημένα και οργανωμένα, σε όλα τα συστήματα και η ενσωμάτωση προγραμμάτων άσκησης στην καθημερινότητά, μας οδηγεί σε εντυπωσιακή βελτίωση όλων των παραμέτρων και κατ’ επέκταση σε αποφυγή νοσηρών καταστάσεων. Το καράτε ανήκει σε όλα αυτά τα αθλήματα που γυμνάζει όλο το κινητικό σύστημα ομοιομερώς και σε όλα τα επιμέρους στοιχεία του: ευκινησία, αντοχή, δύναμη, εκρηκτικότητα, ταχύτητα, συνέργεια. Από αυτή την άποψη θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί «ιδανική» μορφή άσκησης, καθώς δεν «αγνοεί» τμήματα του μυοσκελετικού συστήματος όπως άλλα αθλήματα.
Βελτίωση ψυχικής υγείας
Κατά την άσκηση είναι γνωστό ότι παράγονται ενδογενή απιοειδή, οι ενδορφίνες, που είναι υπεύθυνες για την ευφορία και την ευεξία που βιώνει ο αθλούμενος. Η ηρεμία και η ευχαρίστηση που κατακλύζουν τον οργανισμό μετά την άσκηση την κάνουν ίσως ένα από τα πιο σημαντικά «ηρεμιστικά φάρμακα» χωρίς βεβαίως τις αλληλεπιδράσεις και τις ανεπιθύμητες ενέργειες των τελευταίων.
Παράλληλα με την σωματική άσκηση στο καράτε αναμφισβήτητα γυμνάζεται και το πνεύμα. Η προσπάθεια να συγκεντρωθείς και να πετύχεις ένα η περισσότερους στόχους, η διαρκείς διαδικασία προσήλωσης αλλά κυρίως η σωματική προσπάθεια σε οριακές για το σώμα συνθήκες κινητοποιούν το πνεύμα ώστε ο αθλητής να συνεχίσει. Όλα αυτά βέβαια δεν θα ήταν σημαντικά αν δεν αφορούσαν την ίδια μας την ζωή καθώς εκεί βρίσκουν την απόλυτη εφαρμογή τους. Ο αθλητής μαθαίνει να προσηλώνεται 100% σε ένα κάθε φορά στόχο και έτσι συνειδητοποιεί ότι όταν αυτό γίνεται και στις υπόλοιπες εκφράσεις της ζωής, γρηγορότερα και αρτιότερα επιτυγχάνεται ο αντικειμενικό στόχος.
Βελτίωση αποδοτικότητας στην εργασία και την καθημερινότητα
Μέσα από τα παραπάνω γίνεται ευκολότερο να αποδώσουμε αποτελεσματικότερα στην καθημερινότητα μας, καθώς ένας γυμνασμένος οργανισμός και ένα «καθαρότερο» μυαλό αποδίδουν σίγουρα καλύτερα από ένα ταλαιπωρημένο και κουρασμένο σύνολο.
Εκμάθηση τεχνικών αυτοάμυνας
Η εκμάθηση των τεχνικών αυτοάμυνας πρέπει να έχει πρωτίστως σκοπό την συνειδητοποίηση ότι γνωρίζεις να υπερασπίσεις τον εαυτό σου όταν αυτό κριθεί απαραίτητα, και μέσα από αυτή τη γνώση αποκτάς ένα αίσθημα εμπιστοσύνης και μεγαλύτερης ψυχικής ηρεμίας.
Αναμφισβήτητα βέβαια, μαθαίνεις τις τεχνικές για τους πρακτικούς λόγους, όμως το μεγαλείο έγκειται στο να μη τις χρησιμοποιείς για να βλάψεις αλλά και για να προστατευτείς.
Βελτίωση της αυτοεκτίμησης και του αυτοσεβασμού
Κάθε ταξίδι όσο μακρινό και να είναι αρχίζει με το πρώτο βήμα. Έτσι και στο καράτε όλα αρχίζουν με μικρά βήματα, που είναι όμως σταθερά με πολύ αυτοσυγκέντρωση ακόνη και στα πιο απλά, ώστε ο μαθητής να αντιλήφθη την ανάγκη του βάζω στόχους και κυνηγώ συγκεκριμένα και με επιμονή. Η κατάληψη της πρώτης μικρής κορυφής, οριοθετεί νέους στόχους πιο υψηλούς που κερδίζονται όμως με την ίδια προσήλωση. Αυτή είναι πρακτική στον βίο μας στη γη, αυτό μαθαίνεις και μέσα στον αθλητισμό. Η πρόοδος στο καράτε μετράτε με το σύστημα των ζωνών καθ’ ομοίωση της ζωής.
Η επίτευξη των στόχων, αλλά κυρίως ο τρόπος με τον οποίο αυτό επιτυγχάνεται δίνει στον αθλητή διαφορετική αίσθηση αυτοσεβασμού. Ακόμη και αν δεν κατακτηθεί η κορυφή ζώνη με την πρώτη προσπάθεια, η διαδικασία, η προπόνηση και ο αγώνας βελτιώνουν την αυτοεκτίμησή του. Πάντα βγαίνεις κερδισμένος όταν ξέρεις ότι έχεις προσπαθήσει και αυτή την ευχαρίστηση, σου την προσφέρει η ενασχόληση με τον αθλητισμό μέσω του καράτε. Μέσα από αυτό (καράτε) αντιλαμβάνεσαι ότι:
- Οι στόχοι δίνουν κατεύθυνση και νόημα στη ζωή
- Η κατάκτηση τους αποτελεί μέτρο της επιτυχίας στη ζωή
- Σχεδόν κάθε στόχος μπορεί να επιτευχτεί με οργανωμένη προσέγγιση, πειθαρχία και τις κατάλληλες πράξεις.
- Η δημιουργική κριτική ή και η επιβράβευση οδηγούν σε αίσθημα ικανοποίησης και ενισχύουν τους παράγοντες για περαιτέρω επιτυχίες.
Κοινωνικοποίηση
Τέλος, αν και διδάσκεσαι άμυνα και επίθεση απέναντι σε έναν «αντίπαλο», το μήνυμα δεν είναι της αντιπαλότητας αλλά της φιλίας. Οι κοινοί στόχοι που τίθενται, η θέληση και το αγωνιστικό πνεύμα κάνουν τους συναθλητές να αισθάνονται περισσότερο φίλοι και όχι εχθροί.
Μανώλης Παπακώστας
Ορθοπεδικός Χειρούργος
Θεσσαλονίκη